Vraag en antwoord

Is VenW betrokken bij de beveiliging van de Nederlandse zeehavens?

Ja, de beveiliging (security) van de Nederlandse zeehavens heeft een grote prioriteit bij VenW omdat havens een essentiële schakel in de totale vervoersketen zijn. In de zeehavens worden handels- en passagiersstromen over zee en land met elkaar verbonden. Mondiale en Europese wet- en regelgeving op het gebied van security is in Nederland geïmplementeerd via de zogenaamde Havenbeveiligingswet. In deze wet is onder andere bepaald dat de Minister van Verkeer en Waterstaat de Nationale Autoriteit voor havenbeveiliging is. Een groot aantal bevoegdheden is overigens neergelegd bij de burgemeesters van de zeehavens. 

Is er in Nederland sprake van een nationaal zeehavenbeleid en waar kan ik dit beleid vinden?

Het Nederlandse zeehavenbeleid is te vinden in de nota 'Zeehavens: Ankers van de economie' die de minister van Verkeer en Waterstaat op 2 november 2004 heeft gepresenteerd. De nota beschrijft het nationale zeehavenbeleid voor de periode 2005-2010 en is een uitwerking van de Nota Mobiliteit. Het kabinet zet in op betere marktomstandigheden, heldere randvoorwaarden voor milieu en veiligheid en het instandhouden en zonodig verbeteren van de bereikbaarheid van de zeehavens om de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse zeehavens te versterken. Bij keuzes voor nieuwe haveninfrastructuur staat de economie centraal. 

Is er een Europees zeehavenbeleid?

Europa kent geen specifiek zeehavenbeleid. In 2007 heeft de Europese Commissie een consultatie gevoerd met alle betrokkenen over nut en noodzaak van Europees havenbeleid. In het najaar van 2007 komt de Commissie met een mededeling welke maatregelen nodig zijn om de concurrentiekracht van de Europese zeehavens te versterken. Overigens bestaan er wel vele Europese maatregelen die de zeehavens raken (milieu, veiligheid van scheepvaart, de beveiliging van scheepvaart en havens en mededinging).
Havens Europese Unie

In hoeverre verstrekt het Rijk nog subsidies aan zeehavens of zeehavengerelateerde activiteiten?

Op dit moment is Verkeer en Waterstaat bezig met het afronden van de laatste projecten die in het kader van de Subsidieregeling Haven Interne Projecten II (HIP II) en de Subsidieregeling Openbare Inland Terminals (SOIT) zijn verstrekt. Uit evaluaties van de subsidieregelingen blijken geen zwaarwegende redenen naar voren te zijn gekomen om deze regelingen te continueren. Het kabinet wil gerichter met het subsidie-instrument omgaan. VenW heeft vervolgens besloten dat deze subsidieregelingen in hun huidige hoedanigheid geen vervolg zullen krijgen. Wel is het ministerie bezig met de ontwikkeling van de strategische visie goederenvervoer waarbij innovaties in zeehavens een belangrijke speerpunt vormen.

Welke maatregelen zijn er getroffen om terrorisme in havengebieden tegen te gaan?

Havens en/of haventerminals die onder de Havenbeveiligingswet vallen moeten maatregelen nemen ter bescherming tegen incidenten van terroristische aard.
Daarbij kan gedacht worden aan het opstellen van beveiligingsplannen en verplichtingen die o.a. betrekking hebben op de bescherming van hun terrein (hekwerken, afgesloten gedeelten van kades, cameratoezicht etc), alsmede een efficiënte controle van personen en vervoermiddelen die toegang willen tot een gecertificeerde havenfaciliteit.
Beveiliging

Wat doet VenW om de administratieve lasten te reduceren zoals opgenomen in het programma 'Andere Overheid'?

Het project 'Stroomlijnen Overheidsinterventies Zeehavens' (SOZ) is opgestart. SOZ heeft als doel het terugdringen van verstoringen van het logistieke proces in zeehavens als gevolg van overheidsingrijpen. Denk hierbij aan douanecontroles en veterinaire inspecties of milieu-inspecties. Bedrijven hebben hier last van. SOZ heeft daarom een overlegstructuur ingericht. Communicatie en overleg tussen betrokken partijen is van groot belang om wet- en regelgeving uit te leggen, wijzigingen te bespreken en om de inspecties en controles zo efficiënt en effectief mogelijk te organiseren. Dit is ook van belang voor de concurrentiepositie van de Nederlandse havens ten opzichte van het buitenland. Mede vanwege SOZ richt de overheid op dit moment haar onderlinge communicatie dusdanig in dat bedrijven straks via een digitaal postkantoor wettelijk gevraagde gegevens in één keer kunnen aanleveren. ICT speelt hierin een belangrijke rol.

Op welke wijze vindt de distributie vanuit de zeehavens richting de eindgebruiker plaats en welke rol speelt VenW hierbij?

Goederen kunnen op vele manieren naar het achterland, waar de eindgebruikers zich bevinden, worden getransporteerd; over de weg, via pijpleidingen, over het spoor, via short sea (voorheen kustvaart genoemd) en door de binnenvaart. Van deze modaliteiten is de binnenvaart de meest gebruikte (gemeten in tonnen). Per goederentype verschilt de dominante modaliteit; natte bulk (waaronder olie) gaat voornamelijk door pijpleidingen, containers voornamelijk over de weg en droge bulk (waaronder kolen) gaat voornamelijk via de binnenvaart naar het achterland.De pijpleidingen zijn aangelegd door particuliere ondernemers. Zij zorgen tevens voor het beheer. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat is verantwoordelijk voor aanleg en onderhoud van goede achterlandverbindingen via de wegen, spoorwegen en binnenvaarwegen. Het ministerie vindt het belangrijk dat, zelfs bij de verwachte grote groei in goederenstromen, de bereikbaarheid van de zeehavens gegarandeerd blijft en waar mogelijk wordt verbeterd. Een belangrijke verbetering vormt de Betuweroute.

Wat is een loods en welk beleid voert VenW ten aanzien van het loodswezen?

Een loods is een zeeman met kapiteinsbevoegdheid c.q. 1e stuurman bevoegdheid, die speciaal is opgeleid om in een bepaalde zeehaven loodsdiensten aan te bieden. De loods komt aan boord om de kapitein van het schip te adviseren over de te varen koers. Zeeschepen zijn niet gebouwd om op lage snelheden te manoeuvreren. Tezamen met de vorm van de haven en havenbekkens en de drukte van het scheepvaartverkeer kan dit betekenen dat het zeeschip op het juiste ogenblik moet handelen om bij de kade of een lastig punt in de haven niet verkeerd uit te komen. De loods is bij uitstek de persoon die deze situaties goed kan inschatten. Tot 1988 was het loodswezen een onderdeel van VenW, daarna is de dienst verzelfstandigd en is thans een monopolist. Vanwege dit monopolie is door het kabinet bepaald dat mededingingsrechtelijk toezicht door de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) wenselijk is. 

Hoe is de concurrentiepositie van de Nederlandse zeehavens en welke rol speelt VenW hierbij?

De Nederlandse zeehavens concurreren onderling met elkaar omdat zij gedeeltelijk hetzelfde achterland bedienen. Concurrentie vindt vooral plaats binnen de zogenaamde Hamburg – Le Havre range. Dit zijn de grote zeehavens tussen Le Havre en Hamburg, waartoe dus ook bijvoorbeeld Rotterdam en Antwerpen behoren. Deze concurrentiestrijd is hevig; elke haven streeft naar volledige bezetting van de kapitaalgoederen die worden ingezet voor het overslaan van goederen. De concurrentiestrijd om de containeroverslag neemt een bijzondere plaats in. Rotterdam slaat binnen Europa de meeste containers over, maar ondervindt stevige concurrentie van Antwerpen en Hamburg. De concurrentiepositie wordt meestal uitgedrukt in marktaandelen van de verschillende goederenstromen. Vele factoren bepalen de concurrentiepositie van een haven, de overheid beïnvloed slechts een beperkt deel daarvan. De bijdrage van het Rijk bestaat uit het garanderen van eerlijke concurrentie in de havens, investeringen in de maritieme toegang, de ruimte voor nieuwe activiteiten en de achterlandverbindingen het beperken en reduceren van de administratieve lasten voor havenbeheerders en havenondernemers, het garanderen op Europees niveau van gelijke milieu-, natuur- en veiligheidseisen waarbinnen havens zich kunnen ontwikkelen en het stimuleren van innovatie.

Wat zijn de actiepunten in het zeehavenbeleid?

Het nieuwe zeehavenbeleid telt een groot aantal actiepunten. Zo gaat de overheid onder meer de inspecties in de havens zoveel mogelijk stroomlijnen. Dankzij de invoering van een elektronisch overheidsloket voor de afhandeling van laadpapieren kunnen we administratieve lasten verminderen. Regelgeving en handhaving worden zoveel mogelijk op Europees en internationaal niveau geharmoniseerd. Doel hiervan is eerlijke concurrentieverhoudingen. Verder wil de overheid meer slagkracht voor havenbeheerders, waarbij de overheid de nationale belangen in de gaten houdt. Ook komt er een duidelijker rolverdeling tussen rijksoverheid, decentrale overheden en de markt. Op dit moment investeert de rijksoverheid al veel in de zeehavens, zoals in de aanleg van de Tweede Maasvlakte en in de achterlandverbindingen van zeehavens. De havens zijn van groot belang voor de Nederlandse economie.

Wat doet de Nationale Havenraad?

De Nationale Havenraad (NHR) is het overlegorgaan van de Nederlandse zeehavens, de rijksoverheid en de belangenorganisaties van het bedrijfsleven in de havensector. De NHR brengt gevraagd en ongevraagd adviezen uit over onderwerpen die van belang zijn voor de Nederlandse zeehavens.

Wat is het adres van de Nationale Havenraad?

Nationale Havenraad (NHR)
Postbus 90653
2509 LR Den Haag
Tel: (070) 351 76 15
Fax: (070) 351 76 00
E-mail: info@havenraad.nl
Internet: www.havenraad.nl