Vraag en antwoord

Wat houdt de Hoogwaterrichtlijn in?

De richtlijn zorgt ervoor dat overstromingsrisico's op Europees niveau in kaart worden gebracht en dat landen beter kunnen samenwerken om overstromingen te beheersen.

Wat zijn de zwakke schakels in de Nederlandse kust?

Op tien plaatsen aan de Nederlandse kust bleek in 2003 de duinen en dijken niet zo sterk te zijn als ze zouden moeten zijn. In 2003 is namelijk een extra toets geweest of onze zeewering voldoet aan de nieuwste eisen die aan de kustverdediging worden gesteld. De criteria daarvoor zijn aangescherpt omdat was gebleken dat de kracht waarmee de golven van de zee de kust aanvallen, groter is dan tot dusver was aangenomen. Op enkele van de tien plekken zijn in 2003/2004 tijdelijke noodmaatregelen uitgevoerd om aan de veiligheidsnorm te voldoen, maar voor alle tien moet vóór 2020 een structurele oplossing komen.

Acht van die tien zwakke schakels hebben de status 'prioritair' gekregen. Dat wil in dit geval niet zeggen dat ze eerder worden aangepakt dan de overige twee zwakke plekken, maar dat er naast versterking nog iets anders in het geding is. Het versterken van de zeewering moet daar hand in hand gaan met maatregelen die de natuur, het landschap, economische functies en/of de recreatie in de omgeving ten goede komen. Het gaat om Den-Helder - Callantsoog en Hondsbossche en Pettemer Zeewering in Noord-Holland, Noordwijk, Scheveningen, Delflandse Kust en Flaauwe Werk in Zuid-Holland, Zuidwest Walcheren en West Zeeuws Vlaanderen in Zeeland (zie kaart.) Op de kop van Voorne (Zuid Holland) en bij Den Helder (Noord Holland) speelt een dergelijke 'impuls voor de ruimtelijke kwaliteit' niet mee. De zwakke schakel Den Helder is in 2004/2005 versterkt.
Zwakke Schakels

Wie gaat die zwakke schakels aanpakken?

Omdat deze dubbeldoelstelling alles heeft te maken met het ruimtelijk beleid, is afgesproken dat de kustprovincies het voortouw nemen bij het opstellen van de plannen voor de versterking van de prioritaire zwakke schakels. Het Rijk beperkt zich op de achtergrond tot een controlerende en toetsende taak. Zo blijft Verkeer en Waterstaat toezien op de veiligheid en bewaken LNV, EZ en VROM de ruimtelijke kwaliteit.

Het Rijk heeft toetscriteria vastgelegd in het Beleidskader prioritaire zwakke schakels. Daarin staat bijvoorbeeld dat zal worden getoetst of het plan in strijd is met de Vogel- en Habitatrichtlijnen en of is voldaan aan het uitgangspunt dat een 'zachte' oplossing - dus met zand - de voorkeur heeft. Ook voor de beoordeling van de ruimtelijke kwaliteit zijn criteria opgesteld. Het voorgestelde plan moet de ecologische waarde van het kustgebied verrijken, de belevingswaarde verhogen en/of bijdragen aan een aangenamer woonklimaat.

Op onderstaande websites kunt u informatie vinden over de plannen die de provincies aan het maken zijn.
Noord Holland
Zeeland
Zuid Holland

Is het nog wel veilig om vlakbij zo'n zwakke schakel te wonen?

De Zwakke schakels zijn nu veilig, maar naar verwachting zullen die tussen nu en twintig jaar versterkt moeten worden om bij de stijging van de zeespiegel en de grotere kracht van de golven aan de eisen voor de veiligheid tegen overstroming te blijven voldoen. Die eisen zijn vastgelegd in de Wet op de Waterkering.

Wat doet de overheid om de zwakke schakels in de kust te versterken?

Vanuit haar verantwoordelijkheid voor de bescherming tegen overstroming betaalt het Ministerie van VenW de kosten voor het versterken van de duinen en dijken langs de Nederlandse kust.
Daarnaast zorgt Rijkswaterstaat voor het behoud van de kustlijn. Door het suppleren van zand op het strand, maar ook onder water zorgt RWS ervoor dat de huidige kustlijn op z'n plek blijft liggen. Dit levert een belangrijke bijdrage aan de veiligheid langs de kust tegen overstroming.

Waarom is gestart met Veiligheid Nederland in Kaart?

Veiligheid Nederland in Kaart (VNK) is een nieuwe rekenmethode voor het berekenen van overstromingskansen en overstromingsgevolgen. Het project is een studie van het ministerie van Verkeer en Waterstaat en komt voort uit het in 2000 in gang gezette kabinetsbeleid voor het nieuwe waterbeheer in de 21e eeuw. Het kabinet wil de bevolking meer inzicht geven in de risico's van overstromingen. Het gaat daarbij om de veiligheid van waterkeringen langs de grote rivieren, de zeearmen, het IJsselmeer, het Markermeer en de kust.
De wens om meer inzicht te hebben in de overstromingsveiligheid van onze waterkeringen is niet nieuw. Al in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw werd deze door de Deltacommissie naar voren werd gebracht. Echter, de hiertoe noodzakelijke kennis, methoden en instrumenten waren er toen gewoonweg nog niet.

Wat kunnen we met de methode Veiligheid Nederland in Kaart?

Als de rekenmethode klaar is, kan deze helpen bij het stellen van prioriteiten binnen dijkversterkingprogramma's. Het inzicht in de mogelijke schade helpt goed bij de beoordeling of en waar maatregelen ter vergroting van de veiligheid het meest noodzakelijk zijn. Voor gemeenten en provincies kan inzicht in de gevolgen van een overstroming helpen bij de voorbereiding op een eventuele (dreigende) overstroming. Daarnaast kunnen met de methode de overstromingskansen en gevolgen voor nieuwe woonwijken of industrieterreinen inzichtelijk gemaakt worden. Eventueel noodzakelijke investeringen in veiligheid tegen overstromingen worden dan zichtbaar.

Wanneer is de rekenmethode Veiligheid Nederland in Kaart klaar voor gebruik?

De VNK–methode is nog niet klaar. Eerst moeten de uitkomsten van de berekeningen nader worden bekeken op onzekere aannamen of gebrek aan detailinformatie over de werkelijke situatie. Daarnaast wordt er nog geen rekening gehouden met de gevolgen die een overstroming van de ene dijkring voor de veiligheid van een andere dijkring heeft. Behalve de nu onderzochte zestien dijkringen moeten de overige dijkringen nog worden berekend. Pas dan ontstaat een beeld van de veiligheid in alle dijkringen in ons land. Wanneer de methode voldoende robuust is gebleken, kan het instrument gebruikt worden binnen het veiligheidsbeleid. Naar verwachting neemt dit nog een periode van vijf tot tien jaar in beslag.

Zijn onze dijken wel veilig genoeg?

De waterkeringen hebben nog nooit zoveel veiligheid geboden als nu. In het verleden is veel geïnvesteerd in veiligheid, zoals in de Deltawerken en het Deltaplan Grote Rivieren, maar investeren blijft noodzakelijk. Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt, het regent vaker en harder en er komt meer (regen)water in onze rivieren terecht. In ons laaggelegen land moeten we blijven investeren in veiligheidsmaatregelen zoals Ruimte voor de Rivier, Steenzettingen Ooster- en Westerschelde, Zwakke Schakels kust en het Hoogwaterbeschermingsprogramma, zodat onze veiligheid niet in gevaar komt.

Wat is Ruimte voor de Rivier?

In plaats van het verder verhogen en versterken van dijken kijkt de overheid naar de mogelijkheden om water meer ruimte te geven. In 2000 heeft het kabinet het standpunt Ruimte voor de Rivier gekozen als uitgangspunt voor een nieuwe aanpak van hoogwater; een omslag in de manier waarop Nederland met het water omgaat. Dit kan bijvoorbeeld door het verlagen van uiterwaarden, door het landinwaarts verleggen van dijken of door het bestemmen van gebieden die bij hoogwater kunnen dienen om water tijdelijk op te vangen. Meer informatie Ruimte voor de Rivier

Wat is een dijk?

Een dijk is een door mensen aangelegde waterkering die een gebied beschermt tegen hoog water. Een dijk met een laag beschermingsniveau (1/50e of 1/250e per jaar) heet een kade.

Hoe lang bestaan dijken eigenlijk al?

Sinds het ontstaan van de Lage Landen en de strijd tegen het water. Deze begon met de bouw van terpen, de eerste inpolderingen en de aanleg van zeedijken. In de middeleeuwen ging nog regelmatig land verloren. Ondergraven dijken braken; de zee schuurde onbeschermde delen van de kust weg. In de 17e eeuw kwam er weer nieuw land bij: de Noord-Hollandse meren werden met behulp van molens en windkracht drooggemalen. Door mechanisatie heeft Nederland de strijd tegen het water op steeds grotere schaal kunnen doorvoeren. Denk bijvoorbeeld aan de drooglegging van de Haarlemmermeer, de afsluiting van de Zuiderzee en de Deltawerken.

Waarom zijn er dijken?

Dijken zijn er om Nederland te beschermen tegen hoogwater. Bovendien zijn er vaak wegen aangelegd op dijken zodat ze een verrijking van onze infrastructuur zijn. De waterschappen beheren de dijken.

Hoeveel kilometer dijk kent Nederland?

De totale lengte van de primaire waterkeringen in Nederland bedroeg in 2001 3.585 kilometer. De kaden die gebieden in Limburg beschermen tegen de Maas, vallen onder de primaire waterkeringen. Het beheer van deze dijken is in Nederland geregeld in de Wet op de Waterkering van 15 januari 1996. In de Wet op de Waterkering is Nederland ingedeeld in 57 dijkringgebieden en 27 verbindende waterkeringen. Verbindende waterkeringen zijn dijken, dammen en constructies die verder landinwaarts gelegen gebieden beschermen. Voorbeelden van verbindende waterkeringen zijn de Afsluitdijk en de Maeslantkering. In de periode 1995-2000 zijn ongeveer 650 kilometer dijken versterkt en 195 kilometer kaden in Limburg aangelegd.

Hoeveel kilometer duinen zijn er?

Nederland heeft ongeveer 260 kilometer duinen. Dit is natuurlijke bescherming tegen water.

Wat is een waterkering?

Een waterkering is een dijk die ons beschermt tegen het buitenwater. Buitenwater is volgens de wet op de Waterkering water van de grote rivieren (Rijn, Maas, IJssel, Vecht), het IJsselmeer, het Markermeer en de zee. Technisch gezien is een waterkering een lijnvormig object dat twee peilgebieden scheidt. En een peilgebied is een waterstaatkundige eenheid waar eenzelfde waterpeil is. Voorbeelden van waterkeringen zijn: de Waterkering Ramspol, de Maeslantkering en de Oosterscheldekering.

Wat is Deltaplan Grote Rivieren?

Het Deltaplan Grote Rivieren was een plan om op korte termijn de dijken en kades in Nederland op te hogen en te versterken. Dit gebeurde naar aanleiding van het hoge water in 1993 en 1995. In 2000 was het meeste werk gedaan. Meer informatie onder 'Achtergrond'